Οι 5 αισθήσεις

Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τίποτα για τις μορφές της ύλης ή για τις μορφές της κίνησης παρά μονάχα με τις αισθήσεις μας. Τα αντικείμενα και τα φαινόμενα ερεθίζουν τον νευρικό ιστό που μεταφέρει το σήμα στον εγκέφαλο και προκαλεί το αίσθημα. Δηλαδή το αίσθημα οφείλεται στην μεταμόρφωση της επίδρασης ενός εξωτερικού ερεθισμού σε περιστατικό της συνείδησης με αυτή τη διαδικασία αδιάσπαστη από το κεντρικό νευρικό σύστημα.


Οι αισθήσεις (του ανθρώπου) είναι πέντε. Μερικά ζώα έχουν παραπάνω αισθήσεις όπως τα ψάρια και κυρίως οι καρχαρίες. Επίσης, υπάρχουν και οργανισμοί που δε φαίνεται να έχουν αισθήσεις όπως τα φυτά. Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες, ώστε να αποκτήσουν αισθήσεις και τα ρομπότ και οι υπολογιστές (για παράδειγμα μηχανική όραση). Επιπλέον, στη λαϊκή φιλοσοφά υπάρχει και η 'έκτη αίσθηση' που σημαίνει τη δυνατότητα να αισθανθείς ή να συναισθανθείς την άμεση μελλοντική έκβαση ενός γεγονότος.

Οι αισθήσεις δεν πρέπει να συγχέονται με τα συναισθήματα, οι πρώτες είναι ερεθίσματα του εξωτερικού πειβάλλονοτος, ενώ οι άλλες δημιουργούνται από τον ίδιο τον οργανισμό.

[Επεξεργασία] Φιλοσοφικές θέσεις

Διάφοροι Μαχιστές, Θετικιστές και άλλοι Ιδεαλιστές φιλόσοφοι δηλώνουν ότι οι ανθρώπινες αισθήσεις δεν αντανακλούν τις ιδιότητες και τα φαινόμενα του υλικού κόσμου αλλά είναι σημάδια που δεν ανταποκρίνονται σε αυτές τις ιδιότητες. Αν ίσχυε αυτό ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να αντιληφθεί τις ιδιότητες και τα φαινόμενα των πραγμάτων που λειτουργούν έξω και ανεξάρτητα από αυτόν, πράγμα που μάλλον καταρίπτεται από την πρακτική δραστηριότητα του ανθρώπου.





Η όραση είναι μία από τις πέντε αισθήσεις. Όργανο αντίληψης είναι τα μάτια, ενώ το αντικείμενο της αντίληψης είναι το φως. Θεωρείται η πιο σημαντική από τις υπόλοιπες αισθήσεις, γιατί με αυτήν γίνεται άμεσα αντιληπτός ο εξωτερικός χώρος. Περίπου το 30% του ανθρώπινου εγκεφάλου ασχολείται με την επεξεργασία και ερμηνεία των ερεθισμάτων της όρασης. Όπως και οι υπόλοιπες αισθήσεις αναπτύσσεται και η μηχανική όραση.



Η ακοή είναι μία από τις πέντε αισθήσεις. Όργανο αντίληψης είναι τα αυτιά, ενώ το αντικείμενο της αντίληψης είναι ο ήχος. Θεωρείται η δεύτερη πιο σημαντική από τις υπόλοιπες αισθήσεις, γιατί και με αυτήν γίνεται άμεσα αντιληπτός ο εξωτερικός χώρος. Συνεισφέρει στην αντίληψη του χώρου και συμπληρώνει την όραση, ενώ την αντικάθιστα ικανοποιητικά στους τυφλούς και τις νυχτερίδες.ης όρασης. Κατά μία έννοια έχει αναπτυχθεί η ακοή των ρομπότ και υπολογιστών, μέσω των φανοφώνων, γραμμοφώνων και τελευταία των μικροφώνων.



Όσφρηση είναι η αίσθηση ταυτοποίησης ουσιών μέσω των πτητικών αερίων που εκλύουν. Άλλη αίσθηση ταυτοποίησης των ουσιών είναι η γεύση. Η διαφορά είναι ότι η γεύση λειτουργεί με την επαφή, αν και στον άνθρωπο είναι λιγότερο ανεπτυγμένη από την όσφρηση. Η ταυτοποίηση γίνεται σε ειδικό όργανο αναπνοής, τη μύτη, ενώ άλλοι όπως τα έντομα χρησιμοποιούν κεραίες.

Η όσφρηση μπορεί να πληροφορήσει για τη χημική σύσταση του περιβάλλοντος. Ο οργανισμός με βάση την εμπειρία του μπορεί να ταυτοποιήσει τί είναι αυτό που μυρίζει, αν είναι κάποιο θήραμα ή κάποιο αρπακτικό που δε βλέπει ή ακούει, αν είναι υπάρχει κάτι δηλητηριώδες ή φαγώσιμο στην περιοχή. Η ταυτοποίηση των ουσιών γίνεται από ειδικούς αισθητήρες που είναι νευρικές απολήξεις. Κατά την αναπνοή ή γενικά τη ροή αέρα σωματίδια από την ουσία αιχμαλωτίζονται από τους νευρικούς αισθητήρες και αυτοί ταυτοποιούν το σχήμα και το μέγεθος του σωματιδίου στέλνοντας την πληροφορία στον εγκέφαλο. Κάθε αισθητήρας μπορεί να ταυτοποιήσει έως και εκατό διαφορετικά σωματίδια. Γενικά, όσο μεγαλύτερη είναι η επιφάνεια με τους αισθητήρες, τόσο πιο ευαίσθητη είναι η όσφρηση.

Την όσφρηση των εντόμων εκμεταλλεύονται τα λουλούδια. Τα αρώματά τους προσελκύουν έντομα, όπως οι μέλισσες, για να βοηθηθούν στην αναπαραγωγή.

Νικολέτα Ντεμίρη

<<Ο εαυτός μου και οι άλλοι μέσα από τις 5 αισθήσεις.Ένα πρόγραμμα ανάπτυξης της αυτοεκτίμησης των μαθητών του Τ.Ε.

Το παραπάνω πρόγραμμα αγωγής υγείας που υλοποιείται φέτος στο σχολείο μας έχει ως στόχο την ανάπτυξη του αυτοσυναισθήματος των μαθητών.
Το πρόγραμμα πραγματοποιείται σε συνεργασία με τις εκπαιδευτικούς:
Ντεμίρη Νικολέττα(θεατρικό παιχνίδι)
Μπουρμπούλη Αγγελική(Τεχνικά)
Νάου Χριστοδούλη(Τμήμα Ένταξης)
Δρετάκη Μαίρη(Γυμναστική)
Λιλή Φωτεινή(μουσικός)
Πετράκη Ευαγγελία(Πληροφορική)

Ο όρος αυτοεκτίμηση, που αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και κρίνουμε τον εαυτό μας, είναι ζωτικής σημασίας για κάθε άνθρωπο καθώς συντελεί στην εξασφάλιση της ψυχικής του ισορροπίας. Η ανάπτυξη και η ενίσχυση  της αυτοεκτίμησης αποτελεί μία διαδικασία η οποία αρχίζει από την βρεφική ηλικία περνώντας στην παιδική, εφηβική και στην ενήλικη.
Σημαντικός σταθμός έπειτα στη διαμόρφωση της αυτοεκτίμησης αποτελεί η παιδική ηλικία. Σε αυτό το στάδιο, η ανάληψη πρωτοβουλιών από το παιδί ενθαρρύνει την αίσθηση της αποτελεσματικότητας του, δηλαδή την αίσθηση ικανότητας επίλυσης προβλημάτων που θα το οδηγήσουν σταδιακά και στην αυτονομία του. Καθοριστικός παράγοντας σε αυτή την κατάσταση βέβαια αποτελεί η ανταπόκριση και η αναγνώριση των πράξεων του και του ιδίου από τα άτομα που το περιβάλλουν.

Η σχέση ωστόσο ανάμεσα στην υποστήριξη των γονέων και στην αυτοεκτίμηση του παιδιού είναι πολύ ισχυρή. Μεγάλος αριθμός ερευνών στον κλάδο της ψυχολογίας αποδεικνύει πως παιδιά, των οποίων οι γονείς ήταν υποστηρικτικοί, εκφραστικοί, στοργικοί και ενθαρρυντικοί είχαν υψηλή αυτοεκτίμηση (Parker & Benson, 2004, Felson & Zielinski, 1989, Hall & Rowe, 1991).
Παιδιά με υψηλή αυτοεκτίμηση κατ' επέκταση φαίνεται να έχουν λιγότερο άγχος, καλή προσαρμογή, υψηλή δημοτικότητα και ικανοποιητικές διαπροσωπικές σχέσεις.
Απεναντίας η χαμηλή αυτοεκτίμηση συσχετίζεται με φτωχές σχολικές επιδόσεις και δυσκολία στην προσαρμογή (Youth Upstate Center of Excellence, 2003). Αποτελέσματα ερευνών καταδεικνύουν ακόμα πως παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί στην πορεία της ζωής τους να αντιμετωπίσουν σοβαρές διαταραχές όπως κατάθλιψη, νευρική ανορεξία και να επιδείξουν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.
Συμβουλές για ενίσχυση



Είναι πολύ σημαντικό από τα πρώτα χρόνια της ζωής, οι γονείς να στηρίζουν τα παιδιά ακολουθώντας τις κατάλληλες κατευθύνσεις. Κάποιες λοιπόν από τις πιο βασικές κατευθύνσεις που ενδείκνυνται να ακολουθείτε είναι:


• Επιβραβεύστε και ενθαρρύνετε τα παιδιά σας προκειμένου να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες. πιστεύετε σε αυτά εστιάζοντας σε πράγματα που κάνουν σωστά


• Δώστε έμφαση στις δυνατότητες των παιδιών και δείξτε πως τα εκτιμάτε, λέγοντας π.χ «Μπορείς να το πετύχεις», «Πιστεύω σε εσένα» κλπ


• Χρησιμοποιήστε θετικά σχόλια, περιορίζοντας τις αρνητικές παρατηρήσεις και προωθώντας το διάλογο, που πρέπει να πραγματοποιείται μέσα σε ένα υποστηρικτικό κλίμα


• Δείξτε σεβασμό στις απόψεις των παιδιών σας


• Κάθε παιδί είναι μοναδικό με τις δικές του δυνατότητες και αδυναμίες, για αυτό αποφύγετε τη σύγκριση με τα αδέλφια του ή άλλα παιδιά


• Αφιερώστε χρόνο στα παιδιά σας. Συμμετέχετε στις δραστηριότητες και στα ενδιαφέροντα τους, ώστε να τα γνωρίσετε καλύτερα. Με αυτό τον τρόπο το παιδί σας θα καταλάβει ότι ενδιαφέρεστε πραγματικά για αυτό, βελτιώνοντας κατ' επέκταση και την ποιότητα της σχέσης

O Πενταισθησούλης συμβουλεύει:

Τι πρέπει να προσέχουμε για να διατηρούμε υγιή τα μάτια μας;

Η όραση θεωρείται ως η σπουδαιότερη αίσθηση, γι’αυτό η υγιεινή των ματιών κρίνεται απόλυτα αναγκαία.

Μερικά σημεία που πρέπει να προσέξουμε για την προστασία των ματιών είναι:

• Να διατηρούμε τα μάτια μας καθαρά.

• Να χρησιμοποιούμε ατομικές πετσέτες προσώπου.

• Ν’ αποφεύγουμε τους καπνούς και τις σκόνες.

• Να προσέχουμε, όταν κρατούμε αιχμηρά κι επικίνδυνα αντικείμενα.

• Να μην τρίβουμε με τα χέρια μας τα μάτια μας, ούτε να πλησιάζουμε σε αυτά επικίνδυνες ουσίες.

• Να τρώμε τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Α και φωσφόρο, όπως φρούτα, λαχανικά και ψάρια.

• Ν’ αποφεύγουμε να κοιτάζουμε τον ήλιο και το πολύ έντονο φως.

• Να καθόμαστε σε κανονική απόσταση από την οθόνη, όταν παρακολουθούμε τηλεόραση.

• Να μη σκύβουμε, όταν γράφουμε ή διαβάζουμε.

• Να μη διαβάζουμε, όταν είμαστε σε κίνηση , π.χ. μέσα στο αυτοκίνητο ή στο λεωφορείο.

(Ο 5αισθησούλης είναι πρωτότυπο δημιούργημα από το πρόγραμμα αγωγής υγείας που υλοποιείται φέτος με θέμα:<<Ο εαυτός μου και οι άλλοι μέσα από τις 5 αισθήσεις>>)

Μεγαλώνοντας παιδιά με αυτοεκτίμηση

                                  
Η αγάπη, η εμπιστοσύνη, η προσοχή και η διαθεσιμότητα των γονιών τα κάνουν να αισθάνονται σιγουριά και αυτοπεποίθηση
Η επιλογή του συντρόφου, των φίλων και της σταδιοδρομίας, καθώς και η ψυχοσυναισθηματική επάρκεια είναι άμεση συνάρτηση της εικόνας που έχουμε για τον εαυτό μας. Ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε τα γεγονότα, βιώνουμε μια επιτυχία ή αποτυχία σχετίζεται με την αυτοεκτίμησή μας.
Ο ρόλος μας ως γονέων είναι αναντικατάστατος, καθώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αποκτήσουν αυτοεκτίμηση, αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο τις πιθανότητες να νιώθουν καλά, να αξιοποιούν το δυναμικό τους και να είναι ευτυχισμένα στη ζωή τους.
Η σχέση που έχουμε με το παιδί μας (π.χ. ως προς την τρυφερότητα ή την εμπιστοσύνη) αποτελεί πρότυπο για τις μελλοντικές του σχέσεις. Είναι σημαντικό να νιώθει ότι το αγαπάμε άνευ όρων (όχι «σε αγαπώ περισσότερο τώρα που πήρες καλούς βαθμούς») και όχι επειδή ανταποκρίνεται στις προσδοκίες ή τις επιθυμίες μας.
Οταν υπάρχουν αδέλφια, ας φροντίσουμε να περνάμε συστηματικά λίγη ώρα με κάθε παιδί χωριστά κάνοντας αγαπημένες του δραστηριότητες (πιθανώς εκτός σπιτιού για να μη μας αποσπούν τα άλλα). Το κάθε παιδί γνωρίζοντας ότι έχει τον προσωπικό του χρόνο μαζί μας θα νιώθει ότι έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας. Επίσης, αποφεύγοντας να συγκρίνουμε τις επιτεύξεις των αδελφών, μειώνουμε τον ανταγωνισμό τους. Ας αποδεχθούμε το κάθε παιδί μας όπως είναι… μοναδικό.
Μέσα από παρατήρηση ας ανακαλύψουμε τις ιδιαίτερες κλίσεις του παιδιού μας και ας το βοηθήσουμε να τις καλλιεργήσει, ανεξάρτητα από το αν συμπίπτουν με τις προσδοκίες μας. Νιώθοντας ικανό σε κάποιους τομείς, το παιδί θα νιώθει αυτοπεποίθηση.
Ενας άλλος τρόπος για να καλλιεργήσουμε την αυτοεκτίμηση του παιδιού μας είναι μέσα από την ενθάρρυνση, την επιβράβευση και τον έπαινο. Ο έπαινος για να είναι αποτελεσματικός πρέπει να:
επικεντρώνεται στη διαδικασία (π.χ. τρόπο σκέψης) και όχι στο αποτέλεσμα. Συγκρίνει τις ικανότητες του παιδιού διαχρονικά (και όχι με άλλους), αποτυπώνοντας την πρόοδό του, τονίζει το όφελος που έχει το παιδί από μια συμπεριφορά (π.χ. «τακτοποιώντας το δωμάτιό σου, βρίσκεις αμέσως αυτό που χρειάζεσαι») αντί να σχετίζεται με εμάς (π.χ. «είμαι περήφανη που συγύρισες») γίνεται λεκτικά και μη, π.χ. με εκφράσεις (ματιές, χαμόγελα) ή χειρονομίες (άγγιγμα, αγκαλιές), εστιάζεται στην περιγραφή της συνέπειας μιας συμπεριφοράς («αν κοιμηθείς θα νιώθεις ξεκούραστος αργότερα») ή απαγόρευσης («αν το πιάσεις θα καείς») ώστε το παιδί να αντιληφθεί το όφελος ή τον κίνδυνο, χρησιμοποιείται με μέτρο γιατί διαφορετικά μπορεί το παιδί να πιστέψει ότι είναι υπερβολικά ικανό χαμηλώνοντας τις απαιτήσεις από τον εαυτό του.
Για να μην αρκείται μόνο στις συμπεριφορές που οδηγούν στον έπαινο αποφεύγοντας να δοκιμάσει νέες, ας μάθουμε στο παιδί να αγαπά και τις αποτυχίες εκτός από τις επιτυχίες. Εξάλλου, οι αποτυχίες μας μαθαίνουν έμπρακτα τι να αποφύγουμε στο μέλλον.
Σίγουρα είναι ευκολότερο για τους ενήλικες να ζουν με ένα υπάκουο και ήσυχο παιδί, όμως το παιδί θα χρειαστεί άλλες δεξιότητες για να ευημερήσει στη ζωή του όπως να διεκδικεί αντί να υποχωρεί, να λέει «όχι» αντί να υπακούει κ.ά., γι’ αυτό οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί στις συμπεριφορές που επαινούμε.


Τι να αποφύγουμε
Να μιλάμε για το παιδί μας σαν να ήταν απόν ή σαν να μην καταλαβαίνει (π.χ. «το δικό σας παιδί μιλάει; Εμάς δεν λέει τίποτα ακόμα…»). Είναι προτιμότερο να συμπεριλάβουμε το παιδί στη συζήτηση (π.χ. «με την Ελένη συνεννοούμαστε αποτελεσματικά και ας μη μιλάει, έτσι δεν είναι Ελένη;») και να εκτιμήσουμε τις ικανότητές του αντί να τονίζουμε τις ελλείψεις του, κυρίως όταν είναι παρόν.
Να υπερπροστατεύουμε το παιδί μας γιατί του μαθαίνουμε να εξαρτάται από εμάς αντί να είναι αυτόνομο (π.χ. αγοράζοντας ένα ημερολόγιο μαθαίνει να είναι το ίδιο υπεύθυνο για το πρόγραμμά του).
Να σπεύσουμε να το βοηθήσουμε να κάνει κάτι χωρίς πρώτα να του δώσουμε την ευκαιρία να ανακαλύψει δικούς του τρόπους επίλυσης. Αφήνοντας το παιδί να αναπτύξει πρωτοβουλία, το βοηθάμε να «στηριχτεί» στα πόδια του και να νιώσει καλά με τον εαυτό του.
Να επιβάλλουμε στα παιδιά τι να κάνουν («πες ευχαριστώ»). Είναι προτιμότερο να πούμε «εγώ θα πω ευχαριστώ στον Νίκο που σου έφερε δώρο» και να διδάξουμε μέσα από το παράδειγμά μας την επιθυμητή συμπεριφορά. Εξάλλου, εμείς είμαστε οι σημαντικότεροι δάσκαλοι των παιδιών μας.

Αναθέτοντας υπευθυνότητες στα παιδιά, τα βοηθάμε να νιώσουν υπερήφανα που συνεισφέρουν και εισπράττουν την εμπιστοσύνη μας. Τα νήπια μπορούν να ασχοληθούν με την τακτοποίηση του δωματίου τους ή το στρώσιμο του τραπεζιού, ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά με τον διαχωρισμό υλικών για ανακύκλωση, την ανάγνωση παραμυθιού στο αδελφάκι τους, ή τη φροντίδα λουλουδιών.
Μαθαίνοντας δεξιότητες ζωής στο παιδί, όπως: καλούς τρόπους (π.χ. να συστήνεται), θα νιώθει αυτοπεποίθηση στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Αν θέτει και να υλοποιεί στόχους (π.χ. να κάνει νέους φίλους), θα βιώσει την ουσία της επιτυχίας.
Η αυτοεκτίμηση δεν είναι κάτι που μπορείς να δώσεις στα παιδιά. Πρέπει να την «χτίσουν» μόνα τους.
Δεν είναι τα δώρα ή τα υλικά αγαθά, αλλά η αγάπη, η εμπιστοσύνη, η προσοχή και η διαθεσιμότητά μας προς το παιδί μας που το κάνουν να αισθάνεται σιγουριά και αυτοπεποίθηση.
Της Μάνιας Ζηρίδη*
* Η κυρία Μάνια Ζηρίδη, BSc., M.Sc., MBA, είναι ψυχολόγος Eκπαίδευσης, Director of Student Affairs Νέα Γενιά Ζηρίδη mziridis@ziridis.gr

Γιατί μαμά και μπαμπά δε μου διαβάζετε παραμύθια;

ΛΟΝΔΙΝΟ Oι γρήγοροι ρυθμοί εργασίας και οι απαιτητικές συνθήκες ζωής των νέων γονέων στερούν από όλο και περισσότερα παιδιά το πατροπαράδοτο διάβασμα του παραμυθιού πριν από τον ύπνο τους.

Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει βρετανική έρευνα που διεξήχθη πριν από λίγο καιρό από εταιρεία τηλεπικοινωνιών. Η εταιρεία Τalk Τalk ρώτησε 2.000 γονείς σε όλη τη Βρετανία πόσο χρόνο ξοδεύουν στην ανάγνωση παραμυθιών στα παιδιά τους προτού αυτά κοιμηθούν. Το 52% απάντησε ότι συνεχίζει να διαβάζει στα παιδιά του μια ιστορία ώστε να κοιμηθούν, ενώ το 48% παραδέχθηκε πως πλέον δεν διαθέτει τον απαιτούμενο χρόνο γι΄ αυτή την «υποχρέωση».
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι το 80% των ερωτηθέντων πιστεύει πως όντως τα παιδικά παραμύθια συμβάλλουν στην όσο το δυνατόν ομαλότερη και καλύτερη πνευματική ανάπτυξη ενός παιδιού. Η έρευνα αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τα ευρήματα μιας παλαιότερης μελέτης η οποία υποστήριζε πως η ψυχολογική και νοητική ανάπτυξη ενός παιδιού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια «παιδικό παραμύθι».
Η βρετανική έρευνα έδειξε ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των μικρών παιδιών θέλουν από τους γονείς τους να περνούν περισσότερο χρόνο μαζί τους διαβάζοντάς τους παραμύθια προτού κοιμηθούν. Τα παιδιά ηλικίας 3 ως 4 ετών είναι τα περισσότερο «διψασμένα» για παραμύθια, ενώ περισσότερα από τα μισά παιδιά ηλικίας 3-8 ετών χαρακτήρισαν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα την πιο αγαπημένη τους ασχολία με τους γονείς τους. Το διάβασμα παραμυθιού πριν από τον ύπνο βρέθηκε στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των μικρών παιδιών, πάνω από την παρακολούθηση τηλεόρασης ή τα βιντεοπαιχνίδια, ενώ το 82% των παιδιών δήλωσαν ότι το διάβασμα ενός παραμυθιού τα βοηθά να κοιμηθούν καλύτερα.
«Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν την κυρίαρχη θέση του παραμυθιού ως διαδικασίας εκμάθησης και συναισθηματικής σύνδεσης με τους γονείς» ανέφερε ο παιδοψυχολόγος Ρίτσαρντ Γούλφσον, επικεφαλής της μελέτης, καταλήγοντας πως «αν και είναι δύσκολο για τους γονείς να διαθέσουν πλέον χρόνο στα παιδιά τους για το διάβασμα ενός παραμυθιού πριν από τον ύπνο, ωστόσο αυτές οι στιγμές βοηθούν στην ισχυροποίηση των δεσμών και παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των παιδιών».
Εφημερίδα Βήμα

Το τραύλισμα μπορεί να είναι γονιδιακό

Αμερικανοί ερευνητές εντόπισαν τρεις μικρές γενετικές μεταλλάξεις (GNPTAB, GNPTG και NAGPA) που επηρεάζουν τον τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται το λόγο, και οι οποίες είναι πιο συνηθισμένες σε ανθρώπους που τραυλίζουν.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας για την Πρόοδο της Επιστήμης (AAAS), το τραύλισμα οφείλεται εκτός από ψυχολογικούς και σε γενετικούς παράγοντες.
Η παρατήρηση αυτή, μπορεί να ρίξει φως στο μυστήριο του γιατί μερικά παιδιά, κυρίως αγόρια, αρχίζουν να τραυλίζουν στα πρώτα χρόνια της ζωής τους (συνήθως τριών έως τεσσάρων ετών) και μετά, σε αντίθεση με άλλα παιδιά που είχαν ανάλογο πρόβλημα, δεν μπορούν να το ξεπεράσουν.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Ντένις Ντρέινα του Εθνικού Ινστιτούτου για την Κώφωση και άλλες Διαταραχές της Επικοινωνίας των ΗΠΑ, δημιούργησαν στα εργαστήρια το πρώτο γενετικά τροποποιημένο ποντίκι, το οποίο έχει τις ίδιες μεταλλάξεις που πιστεύεται ότι ευθύνονται για το τραύλισμα στους ανθρώπους.
Στόχος των ερευνητών είναι να καταλάβουν καλύτερα τη διαταραχή και να βρουν νέους βιολογικούς τρόπους καταπολέμησής της, τελικά αναπτύσσοντας κάποιο φάρμακο, αν και, όπως παραδέχτηκαν, κάτι τέτοιο, αν γίνει ποτέ, θα πάρει αρκετά χρόνια έρευνας.
Τα μεταλλαγμένα ποντίκια υποβάλλονται σε διάφορα τεστ για να διαπιστωθεί αν οι ήχοι που βγάζουν και δεν μπορούν να ακούσει το ανθρώπινο αυτί, έχουν αλλαγές που μπορούν να συνδεθούν με τις συγκεκριμένες τροποποιήσεις των γονιδίων τους.
Οι μεταβολές του γενετικού υλικού στους ανθρώπους μπορεί να προκαλούν χημικές αλλαγές (παραγωγή λανθασμένων πρωτεϊνών), οι οποίες, με τη σειρά τους, οδηγούν σε αλλοιώσεις στον μεταβολισμό των εγκεφαλικών κυττάρων του λόγου, στη συνέχεια στο «μπλοκάρισμα» της εκφοράς ορισμένων ήχων και τελικά στο τραύλισμα. Επειδή η νευρωνική αυτή βλάβη λαμβάνει χώρα σε μικρή ηλικία, δημιουργείται η εντύπωση ότι πρόκειται για ψυχολογικό πρόβλημα (π.χ. έντονο άγχος).
Αν και οι επιστήμονες δεν πιστεύουν ότι κάθε τραύλισμα προκαλείται από γονίδια, θεωρούν ότι σε σημαντικό ποσοστό οι κληρονομικές μεταλλάξεις δημιουργούν τη σχετική γενετική προδιάθεση.
Υπολογίζεται ότι περίπου οι μισοί άνθρωποι με πρόβλημα τραυλίσματος έχουν οικογενειακό ιστορικό της διαταραχής.
Το τραύλισμα προκαλεί επανάληψη ήχων, συλλαβών ή ολόκληρων λέξεων, διαταράσσοντας την ομαλή ροή του λόγου, την επικοινωνία του ατόμου και την ποιότητα ζωής του. Συχνά όμως όσοι τραυλίζουν, δεν έχουν κανένα πρόβλημα όταν τραγουδούν ή όταν μιλάνε με άλλους ή σε μωρά και κατοικίδια ζώα.
Οι λογοθεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος (με μείωση του άγχους, ρύθμιση της αναπνοής και του ρυθμού της ομιλίας κ.α.), αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία για το τραύλισμα, που εκτιμάται ότι εμφανίζεται στο 1% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού.
Αντίθετα με άλλες διαταραχές του λόγου, το τραύλισμα δεν εμφανίζεται αμέσως μόλις αρχίσει ένα παιδί να μιλάει, αλλά κάποια στιγμή μεταξύ των δύο και πέντε ετών. Σχεδόν το 5% των παιδιών, γύρω στην ηλικία των πέντε ετών, εκδηλώνει τραύλισμα, αλλά στα περισσότερα το πρόβλημα εξαφανίζεται μόνο του, μέχρι το τέλος της παιδικής ηλικίας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ-ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ:«ΥΓΙΕΙΝΟ ΚΟΛΑΤΣΙΟ ΣΤΑ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑΤΑ»

10ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ
Αγαπητοί γονείς,

σας ενημερώνουμε ότι θα εφαρμοσθεί στο σχολείο μας εβδομάδα «υγιεινού δεκατιανού (κολατσιού) στα διαλείμματα»
Επιλέγουμε ένα θρεπτικό κολατσιό χρησιμοποιώντας τρόφιμα ή απ’ όλες τις ομάδες τροφίμων ή τουλάχιστον από δύο ομάδες, αρκεί τα τρόφιμα αυτά να προσφέρουν την ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται το παιδί για τις σχολικές του δραστηριότητες.
Παραδείγματα υγιεινών επιλογών:
Φρούτα: φρέσκα φρούτα εποχής, αποξηραμένα φρούτα, όπως σύκα, σταφίδες, δαμάσκηνα χωρίς κουκούτσι, φρέσκοι φυσικοί χυμοί χωρίς ζάχαρη, ή φυσικοί χυμοί του εμπορίου με μεγάλη περιεκτικότητα σε φυσικό χυμό και χωρίς ζάχαρη, φρουτοσαλάτες, ζελέ με φρέσκα φρούτα κ.ά.
Δημητριακά & ψωμί: μπάρες δημητριακών, κουλούρι τύπου Θεσσαλονίκης, σταφιδόψωμο, σπιτικές πίτες, μηλόπιτα, μουστοκούλουρα, πoπ κoρν, φρυγανιές, παξιμάδια, ψωμί με ταχίνι, κριτσίνια, κράκερς, κατά προτίμηση προϊόντα ολικής άλεσης ή πολύσπορα.
Γαλακτοκομικά: γάλα, γιαούρτι με μέλι ή με δημητριακά ή με φρέσκα φρούτα ή με ξηρούς καρπούς , διάφορα είδη τυριών, κρέμα, ρυζόγαλο, μίλκ σέικ..
Λαχανικά: λαχανικά που μπορούν να φαγωθούν ωμά, όπως καρότο, αγγούρι, πιπεριά, τοματίνια κ.ά.
Κρεατικά: αυγό, βραστό ή ομελέτα στο σάντουιτς, γαλοπούλα, αλλαντικά με χαμηλά λιπαρά ή ακόμα κομμάτια άπαχου μαγειρεμένου κοτόπουλου ή κρέατος(μπιφτέκι) τα οποία μπορούμε να συνδυάσουμε με ψωμί και λαχανικά φτιάχνοντας ένα νόστιμο σάντουιτς.
Λίπη & γλυκά: ανάλατοι και άψητοι ξηροί καρποί αμύγδαλα, καρύδια,, μικρή σοκολάτα υγείας, παστέλι, χαλβά, σπιτικά κουλουράκια ή κέικ(όχι καθημερινά),
Όλες οι παραπάνω επιλογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξεχωριστά ή και σε συνδυασμό. Για παράδειγμα, το απλό, καθημερινό σάντουιτς μπορεί να αρέσει στο παιδί όταν αντί για ζαμπόν μια μέρα χρησιμοποιήσουμε σπιτικό μπιφτέκι ή κοτόπουλο μαζί με μαρούλι, ντομάτα και πολύχρωμες πιπεριές
Παιδιά! προτιμήστε και «τιμήστε» τις «μαγειρικές&ζαχαροπλαστικές δημιουργίες της μαμάς και της γιαγιάς»!
Δεν επιτρέπονται: γαριδάκια, πατατάκια, ανθρακούχα αναψυκτικά, φρουτοποτά με μικρή περιεκτικότητα σε φυσικό χυμό, κρουασάν, καραμέλες, γλειφιτζούρια, πίτσες , προϊόντα με πολλή ζάχαρη, λιπαρά και κάποια συντηρητικά τύπου (Ε) …. Προσέξτε οι παραπάνω τροφές όσο πιο αραιά γίνεται
B΄ΜΕΡΟΣ
« ΥΓΙΕΙΝΟ ΚΟΛΑΤΣΙΟ ΣΤΑ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑΤΑ »
Επιλέξτε, αγοράστε, προετοιμάστε μαζί με τα παιδιά σας το υγιεινό κολατσιό τους.
Επιτρέψτε στα παιδιά να επιλέξουν μόνα τους κάποιες φορές το κολατσιό τους και αναθέστε τους να σχεδιάσουν ένα εβδομαδιαίο μενού με τις επιθυμίες τους!(εσείς, εξηγήστε τους και κάντε διορθώσεις αν χρειαστεί).
Αφιερώστε περισσότερο χρόνο για τη σωστή επιλογή και προετοιμασία αυτού του τόσο σημαντικού γεύματος για τη σωματική ανάπτυξη του παιδιού σας.
Φτιάξτε μια λίστα με τα υλικά που θα χρειαστείτε και ψωνίστε τα μαζί.
Αφιερώστε περισσότερο χρόνο όταν ψωνίζετε τα υλικά, προσέχοντας και εξηγώντας τους για: την ποιότητα, την ημερομηνία λήξης, την σωστή συντήρηση, τα συστατικά των τροφών ( την περιεκτικότητα σε λίπος, ζάχαρη, χρωστικές & αρωματικές ουσίες και κάποια συντηρητικά τύπου Ε).
Ετοιμάστε τουλάχιστον δύο μικρά κολατσιά ή ανάλογα με την ποσότητα που συνήθως τρώει το παιδί, για να μην πεινάει, επειδή η παραμονή του στο σχολείο είναι πολλές ώρες.
Φροντίστε επίσης, να έχουν μαζί τους τα παιδιά νερό, που είναι εξίσου σημαντικό για τη διατροφή τους.
¨Όταν έχετε ελεύθερο χρόνο, φτιάξτε μερικά γεύματα για τις επόμενες μέρες.
Κεντρίστε το ενδιαφέρον του παιδιού τολμώντας νέες και ενδιαφέροντες ιδέες υγιεινού κολατσιού .Ζητείστε λοιπόν, αν έχετε συγγενείς, φίλους ή συμμαθητές από άλλη χώρα, να σας προτείνουν ιδέες από τη δικιά τους «τοπική κουζίνα».Δοκιμάστε λοιπόν πρώτα μαζί, τις νέες δημιουργίες σας και μετά τις φέρνουν στο σχολείο, για να μην μείνουν νηστικά.
Επιτρέπουμε στα παιδιά (αν θέλουμε) να παίρνουν πότε-πότε μαζί τους, «λιγότερο θρεπτικές και γλυκές επιλογές»(πατατάκια, κρουασάν….) και φυσικά προσπαθούμε να μη γίνεται καθημερινά αλλά όσο το δυνατόν πιο σπάνια.
Επίσης, επιτρέπουμε να αγοράζουν τρόφιμα από το κυλικείο του σχολείου εφόσον το κυλικείο έχει τα επιτρεπόμενα προϊόντα.
Για τα γεύματα των μικρών παιδιών, φτιάξτε με τα υλικά σχήματα ή δώστε τα ονόματα των αγαπημένων ζώων ή ηρώων τους.
Βάλτε το κολατσιό τους σε ωραία τσαντάκια με τους αγαπημένους τους ήρωες, ή χαρούμενα χρωματιστά μπολ. Μπορείτε να χρησιμοποιήστε σακουλάκια από κάβες , φούρνους κλπ. αν δεν θέλουν τα πλαστικά σακουλάκια(πολυμπάγκ).
☺Επιβραβεύστε την προσπάθεια τους!☺
Γονείς, δώστε πρώτοι εσείς το παράδειγμα! Πάρτε κι εσείς ένα υγιεινό κολατσιό στην εργασία σας, αν βέβαια αυτό είναι δυνατόν, γιατί εσείς είστε τα καλύτερα πρότυπα για τα παιδιά σας!
Η προσπάθεια μας αυτή για να έχει καλύτερα και μόνιμα αποτελέσματα θα πρέπει το παιδί να καταλάβει ότι με την επιλογή ενός υγιεινού κολατσιού και γενικά μιας ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής σε συνδυασμό με σωματική άσκηση, επιλέγει και βάζει τα θεμέλια για την καλή σωματική και πνευματική του υγεία όχι μόνο τώρα σαν μαθητής αλλά και αργότερα για όλη του τη ζωή!Προσοχή! πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε αλλαγή στις συνήθειες της διατροφής και της σωματικής δραστηριότητας των παιδιών σας συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας,ειδικά αν υπάρχουν κάποια προβλήματα υγείας.
Τέλος, αυτή η σημαντική αλλαγή δεν γίνεται μέσα σε μια μέρα, αλλά με αγάπη, υπομονή, σεβασμό στις επιθυμίες των παιδιών, επιμονή, και συνεργασία παιδιών, γονιών και σχολείου θα έχουμε σίγουρα τα καλύτερα αποτελέσματα.
Ελπίζουμε στη θετική σας ανταπόκριση γιατί πιστεύουμε ότι σχολείο και γονείς μαζί μπορούμε να πετύχουμε περισσότερα για τα παιδιά!
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ