Αδελφική ζήλια

Αδελφική ζήλια

Μήπως τα παιδιά σας τσακώνονται; Δεν είναι τα μόνα. Μάθετε πότε πρέπει να παρεμβαίνετε και πότε να
αφήνετε τη διαφωνία να ξεθυμάνει. Έτσι κι αλλιώς, μετά από λίγο θα τα δείτε πάλι να παίζουν αγαπημένα και
να γελάνε. Είναι κι αυτό μια ανακούφιση.
Γιατί μαλώνουν; Είναι το ερώτημα που βασανίζει χιλιάδες γονείς. Όλους αυτούς που όταν απέκτησαν δεύτερο
παιδί ήταν ευτυχισμένοι, αφού επιτέλους το πρώτο θα είχε παρέα. Δεν είχαν φανταστεί τότε ότι θα παρίσταναν
τους

 διαιτητές σε ποδοσφαιρικό ντέρμπι τρίτης κατηγορίας, ούτε ότι θα χρειαζόταν να αναπτύξουν τις ικανότητες 

ολόκληρου του διπλωματικού σώματος για να λύσουν τις «αγεφύρωτες» διαφορές. Γιατί μαλώνουν;
Γιατί δεν μπορούν να παίξουν αγαπημένα; Πριν βγάλετε βιαστικά συμπεράσματα για την έλλειψη αγάπης
ανάμεσα στα παιδιά σας, θυμηθείτε άλλη μια φορά τότε που σας τραβούσε ο αδερφός σας τα μαλλιά και
τσιρίζατε ή τη

 φορά που παίζατε κλοτσοπατινάδα πριν σας χωρίσει η μητέρα σας. Συμπέρασμα; Όλα τα αδέρφια μαλώνουν
κι οι 

λόγοι είναι πολλοί και διάφοροι. Χωρίς κανείς από αυτούς βέβαια να αποκλείει την αδελφική αγάπη που ανθίζει

 πάντα σε μια οικογένεια. Έχουμε και λέμε λοιπόν.
Οι αιτίες του καβγά
Πρώτη αιτία, σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να είναι η διεκδίκηση της αγάπης και της προσοχής. Τα αδέρφια

 έρχονται στον κόσμο και καλούνται να μοιραστούν τα δυο πιο σημαντικά πρόσωπα που το καθένα θέλει 

περισσότερο για τον εαυτό του, τη μητέρα και τον πατέρα τους. Η αγάπη, η ιδιαίτερη προσοχή και το ενδιαφέρον

 των γονιών είναι εξαιρετικά πολύτιμα και το καθένα διεκδικεί την αποκλειστικότητα. Από εδώ ξεκινάει η 

ανταγωνιστικότητα και η αντιπαλότητα μεταξύ τους, που μπορεί να αρχίσει από την πολύ τρυφερή ηλικία.
Όπως δείχνουν οι έρευνες, τα παιδιά έχουν εξαιρετικά αναπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες, από τον πρώτο
κιόλαςχρόνο της ζωή τους, οι οποίες παίρνουν θέση στις αντιπαραθέσεις ανάμεσα στα αδέρφια τους. Από την
ηλικία των 15 ή 17 μηνών παρακολουθούν σαν άλλοι κατάσκοποι τι συμβαίνει ανάμεσα στη μητέρα και στα
αδέρφια τους.

 Όσο μεγαλύτερη διαφορά διαισθανθούν στη μητρική τρυφερότητα και προσοχή, τόσο περισσότερη επιθετικότητα 

και σύγκρουση αρχίζει να γεννιέται στη σχέση με τα αδέρφια τους.
Από την ηλικία των 18 μηνών αρχίζουν να κατανοούν πώς μπορούν να πληγώνουν, να ανακουφίζουν ή να 

μεγιστοποιούν τον δικό τους πόνο αλλά και των αδερφών τους. Κατανοούν τους κανόνες της οικογένειας και
είναι σε θέση να προβλέψουν την αντίδραση των ενηλίκων στα λάθη τους. Επειδή οι «κεραίες» των παιδιών πιάνουν
και την παραμικρή κίνηση, οι διακρίσεις που μπορεί να κάνουν οι γονείς, συνειδητά ή ασυνείδητα, πυροδοτούν
 έντονες αντιπαραθέσεις. Η εύνοια που μπορεί να δείξει, ακόμα και χωρίς να το συνειδητοποιεί, ο γονιός στο ένα
παιδί δημιουργεί ένταση ανάμεσα στα αδέρφια και ο ευνοημένος αποτελεί «στόχο» επικέντρωσης συναισθημάτων 

αμφιθυμίας και άγχους. Γι’ αυτό λοιπόν χρειάζεται προσοχή.
Σε οικογένειες που λειτουργούν εξισορροπητικά, κάθε παιδί ευνοείται και επιβραβεύεται για διαφορετικά στοιχεία 

της προσωπικότητάς του, σε διαφορετικές στιγμές της ζωής του και για διαφορετικούς λόγους κάθε φορά, έτσι

 ώστε συνολικά κανένα παιδί να μην επισκιάζεται από το άλλο. Πέρα απ’ αυτό, υπάρχει και η αναζήτηση

 ταυτότητας. Κάθε παιδί μεγαλώνοντας μέσα σε μια οικογένεια αγωνίζεται να ορίσει τον εαυτό του και θέλει να

 δείξει ότι αποτελεί ξεχωριστό άτομο, διαφορετικό από τους γονείς και, κυρίως, από τα αδέρφια του.
Κι αυτό μερικές φορές αποτελεί αιτία σύγκρουσης. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί μια 

οικογένεια μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις ανάμεσα στα αδέρφια. Ο ανταγωνισμός, όπως λένε οι ειδικοί,

 εμφανίζεται πιο σπάνια σε οικογένειες που έχουν μάθει τα παιδιά τους να διαχειρίζονται χωρίς βία τις διαφωνίες 

της καθημερινής ζωής. Ακόμα πιο «ειρηνικές» είναι οι οικογένειες που λειτουργούν με κανόνες οι οποίοι δεν 

επιτρέπουν ούτε τη λεκτική ούτε τη σωματική βία, ή και εκείνες που απολαμβάνουν μαζί κάποιες δραστηριότητες.
Ποιος φταίει;
Όλα τα αδέρφια διαφωνούν και φτάνουν στο σημείο να τσακώνονται. Οι καβγάδες όμως είναι πιο συχνοί ανάμεσα

 σε εκείνα που έχουν μικρή διαφορά ηλικίας ή είναι του ίδιου φύλου. Κι αυτό, όπως τονίζουν οι ειδικοί, επειδή 

νιώθουν ότι έχουν περισσότερα να μοιραστούν και να συγκρίνουν, παρόμοιες ανάγκες, δικαιώματα και υποχρεώσεις,

 κι έτσι αναπτύσσεται ο ανταγωνισμός μεταξύ τους. Το καθένα θέλει να κάνει το δικό του εκείνη ακριβώς τη στιγμή,

 ζητά να υποχωρήσει ο άλλος, θυμώνει όταν δεν αποκτά αυτό που θέλει κι επιδιώκει να τραβήξει την προσοχή 

πάνω του.
Οι αδερφές τείνουν να έχουν πιο καλές και οικείες σχέσεις μεταξύ τους, ενώ αντίθετα τα αγόρια είναι πιο ανταγωνι-

στικά (τα μονοζυγωτικά δίδυμα αγόρια είναι τα πιο ανταγωνιστικά). Βέβαια, παίζει ρόλο και η ανατροφή που συνή-

θως δίνουμε στα αγόρια, τα οποία πολύ συχνά, συνειδητά ή όχι, τα σπρώχνουμε σε δραστηριότητες και συμπεριφο-

ρές πιο «αρσενικές». Το πρωτότοκο παιδί βιώνει τον ερχομό του μικρότερου ως μια απειλή που το γεμίζει ζήλια, 

θυμό αλλά και πολλές ενοχές για τα συναισθήματά του.
Έτσι, μπορεί συχνά να αντιδρά με επιθετικότητα σε αυτή τη νέα κατάσταση και άλλοτε «να βάζει τα δυνατά του»

 για να ξεχωρίσει ακόμη περισσότερο και να διατηρήσει τη θέση του μέσα στην οικογένεια. Το μικρότερο παιδί από 

την άλλη μεριά απολαμβάνει περισσότερα χάδια και προστασία λόγω της μικρότερης ηλικίας του, αλλά μεγαλώνει 

σε μια ιδιαίτερα αντιφατική κατάσταση: τη μια στιγμή δέχεται αγκαλιές και χάδια απ’ όλους και την άλλη έλλειψη 

εμπιστοσύνης και κοροϊδίες. Είναι γεγονός ότι, συχνά, τα μικρότερα παιδιά βιώνουν την έλλειψη σεβασμού από τα

 μεγαλύτερα αδέρφια τους, που είναι πάντα πιο δυνατά, πιο έξυπνα, πιο ικανά, και το γεγονός αυτό μπορεί να πυ-

ροδοτήσει εντάσεις και τσακωμούς μεταξύ τους.
Πότε να ανησυχήσετε
Η ζήλια και ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα αδέρφια είναι φυσιολογικά. Δεν πρέπει λοιπόν να μας προβληματίζουν

 όταν κινούνται μέσα σε κάποιο πλαίσιο. Τα αδέρφια μαλώνουν και μετά από λίγο σκάνε στα γέλια και παίζουν πιο

 αγαπημένα από πριν. Αυτά είναι αναμενόμενα και πρέπει να οπλιστούμε με υπομονή για να τα αντιμετωπίσουμε, 

καθώς είναι ένα έργο που θα το βλέπουμε συχνά σε επανάληψη. Τα προβλήματα ξεκινούν όταν οι εντάσεις δεν εξο-

μαλύνονται εύκολα και τα παιδιά δεν ηρεμούν με κανέναν τρόπο.
Πρέπει να αρχίσουμε να ανησυχούμε όταν ο θυμός τους δεν ξεθυμαίνει γρήγορα και φέρονται εκδικητικά, με κακία 

ακόμα και ώρες ή μέρες μετά τον τσακωμό. Προσοχή χρειάζεται επίσης όταν αρχίζουν να εκδηλώνουν κρυφά την ε-

πιθετικότητά τους την ώρα που εμείς λείπουμε ή χρησιμοποιούν άλλους, έμμεσους τρόπους για να εκδικηθούν τον 

«εχθρό». Αν τα πειράγματα μεταξύ τους ξεπερνούν τα όρια, τα χτυπήματα στα παιχνίδια τους καταλήγουν να είναι 

επικίνδυνα και οι προσβολές μεταξύ τους είναι βαριές, πρέπει να καταλάβουμε ότι τα πράγματα έχουν ξεπεράσει κάθε όριο και είναι ώρα να παρέμβουμε δυναμικά. Πρέπει να ορίσουμε κανόνες συμπεριφοράς και να φροντίσουμε να τηρούνται απ’ όλους. 

Δεν γίνεται να φτάσουν τα αδέρφια σε μια κατάσταση που το ένα δεν θα ανέχεται το άλλο. Δεν χρειάζεται να μπαίνουμε στη μέση του καβγά, αλλά πρέπει να τον παρακολουθούμε με προσοχή, για να εντοπίζουμε τα κακά σημάδια από την αρχή και να παίρνουμε τα μέτρα μας.
Τα… θετικά του καβγά 
Πριν σας πιάσει απελπισία, σκεφτείτε θετικά. Κι αν νομίζετε ότι δεν υπάρχει τίποτα που να σας κάνει να αναθαρρή-

σετε, δείτε τι υποστηρίζουν οι ειδικοί. Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, λοιπόν, με τους τσακωμούς τα αδέρφια επικοι-

νωνούν συναισθηματικά αλλά και σωματικά. Μαθαίνουν να διαχειρίζονται την ψυχική τους ένταση, να διαπραγματεύ-

ονται τις επιθυμίες και τις επιδιώξεις τους, να διεκδικούν τα δικαιώματά τους, να συνυπάρχουν με τους άλλους. Σύμ-

φωνα με πρόσφατη έρευνα αμερικανών δασκάλων, τα παιδιά που έχουν ένα ή περισσότερα αδέρφια προσαρμόζο-

νται ευκολότερα στο νηπιαγωγείο απ’ ό,τι τα μοναχοπαίδια. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της έρευνας Douglas

 Downey, η μεγαλύτερη κοινωνικότητα αυτών των παιδιών οφείλεται ακριβώς σε αυτούς τους καβγάδες. Οι τσακωμοί ανάμεσα στα αδέρφια είναι ευεργετικοί για το χαρακτήρα του παιδιού, καθώς μαθαίνει πώς να επιλύει και να αντιμετωπίζει τις συγκρούσεις. Είναι ένας τρόπος κοινωνικής μάθησης και τριβής δεξιοτήτων που θα φανούν χρήσιμες σε όλη την υπόλοιπη ζωή του. Αρκεί βέβαια να 

μην υπερβαίνει τα όρια.
Μαθήματα αδελφικής συμπεριφοράς
Βοηθήστε τα παιδιά σας να βλέπουν, να ακούν και να καταλαβαίνουν την άλλη πλευρά, η οποία κάλλιστα μπορεί 

να είναι διαφορετική από τη δική τους. Μάθετέ τα να διεκδικούν αυτό που θέλουν με τον κατάλληλο τρόπο και να 

εκφράζουν τις αντιρρήσεις και τις αντιθέσεις τους χωρίς να πληγώνουν τους άλλους. Εξηγήστε τους ποιες συμπερι-

φορές θεωρείτε αποδεκτές και ποιες όχι και καθορίστε από πριν ποιες θα είναι οι συνέπειες όταν καβγαδίσουν έντο-

να.
Δείξτε με τη δική σας συμπεριφορά ότι μπορείτε να τα βγάλετε πέρα σε μια διένεξη με ήπιο τρόπο. Μη σας πουν, 

δηλαδή, «δάσκαλε που δίδασκες…».
Στη διάρκεια του καβγά
Πώς να αντιδράσετε και ποια πρέπει να είναι η συμπεριφορά σας όταν τα αδέρφια αρχίζουν να τσακώνονται:
- Καλό είναι να μην επεμβαίνετε αμέσως μόλις αρχίζει ο καβγάς. Περιμένετε λίγο μήπως καταφέρουν από μόνα τους

 να επιλύσουντη διαφωνία.
-Αν η ένταση παραταθεί και, κυρίως, αν αρχίσουν να μιλούν άσχημα ή να χτυπούν το ένα το άλλο, είναι η ώρα να 

παρέμβετε για να δείτε τι συμβαίνει και να τους δώσετε την ευκαιρία να εκφράσουν πιο ήρεμα την άποψή τους.
-Την ώρα του καβγά κανένας δεν είναι έτοιμος να ακούσει συμβουλές. Αφήστε λοιπόν τις νουθεσίες και τα διδάγματα για αργότερα.
-Δείξτε τους εκείνη τη στιγμή πώς θα μπορούσε ο καθένας να κάνει μια υποχώρηση ή να πει κάτι με πιο ήρεμο

 τρόπο.
-Αν ο καβγάς γίνεται πιο έντονος, χωρίστε τα και βάλτε το καθένα σε άλλο δωμάτιο μέχρι να ηρεμήσουν.
-Θυμίστε τους τη συμφωνία που έχετε κάνει για τις συνέπειες ή την τιμωρία κάθε φορά που τσακώνονται.
- Μείνετε σταθεροί στην επιβολή της όποιας τιμωρίας.
Πηγή: : Dr. Κέκκος Μάρκου (παιδίατρος )

Η σωστή αντιμετώπιση των παιδιών με Εναντιωματική-Προκλητική Διαταραχή στην τάξη

Τα παιδιά με διαγνωσμένη Εναντιωματική-Προκλητική Διαταραχή πρέπει να παρακολουθούνται από ψυχοθεραπευτή και να συμμετέχουν σε οικογενειακή συμβουλευτική.  Υπάρχουν όμως κάποιες στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν τους δασκάλους και τους καθηγητές των παιδιών να διαχειριστούν θετικά τη συμπεριφορά τους. 

1.                   Καλλιεργούμε την αίσθηση ότι το παιδί ανήκει στην ομάδα.  Προσπαθούμε να μην το απομονώνουμε και δεν περιθωριοποιούμε.

2.                  Καλλιεργούμε την αίσθηση ασφάλειας.  Προσπαθούμε να επιλύουμε τα προβλήματα που προκύπτουν μαζί με το παιδί, μέσα στην τάξη.  Αποφεύγουμε να απειλούμε και να επιβάλλουμε την εξουσία μας εκδικητικά και δείχνοντας εχθρότητα.  Τα παιδιά με ΕΠΔ αντιδρούν άσχημα σε αυτές τις συμπεριφορές αμφισβητώντας της εξουσία του δασκάλου.  

3.                  Παρέχουμε κίνητρα ώστε το παιδί να συμμετέχει στις δραστηριότητες και τη λειτουργία της τάξης με θετικό τρόπο.  Συνήθως, τα παιδιά με ΕΠΔ νιώθουν ότι δεν ανήκουν κάπου παρά μόνο αν συμπεριφέρονται αρνητικά.  Βάζοντάς τα να συμμετέχουν στην τάξη πιο θετικά, ανακαλύπτουν τις ικανότητές τους, τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους και γίνονται πιο συνεργάσιμα.  

4.                  Δείξτε επιμονή και υπομονή.  Στα παιδιά με ΕΠΔ λείπει η συνέπεια συνήθως ζουν σε ανοργάνωτο περιβάλλον.  Όταν βρεθούν με ανθρώπους που έχουν κανόνες και όρια και τα επιβάλλουν με δημοκρατικό τρόπο, μπορούν να λειτουργήσουν θετικά και συνεργατικά.

5.                  Δείξτε κατανόηση.  Το παιδί δεν έχει κάτι προσωπικό με σας και καλό είναι να θυμόμαστε ότι δεν το κάνει επίτηδες.  Έτσι έχει μάθει να συμπεριφέρεται για να μπορεί να αντιμετωπίσει το ασταθές και δυσλειτουργικό περιβάλλον του.  Οι αρνητικές συμπεριφορές δεν έχουν στόχο εσάς.  Έχουν ως στόχο την προστασία του παιδιού.  Αν δείξετε κατανόηση και σταθερότητα, το παιδί θα νιώσει προστατευμένο στην τάξη χωρίς να καταφεύγει στις γνωστές του συμπεριφορές.  ΠΡΟΣΟΧΗ: δεν κάνουμε χάρες και δεν χαϊδεύουμε τα παιδιά με ΕΠΔ.  Αποτελούν ισότιμα μέλη της ομάδας.

6.                  Τις περισσότερες φορές τα παιδιά με ΕΠΔ αντιδρούν θετικά σε μια τάξη οργανωμένη γύρω από συγκεκριμένους και ξεκάθαρους κανόνες.  Έτσι δεν έρχονται σε αντιπαράθεση με το δάσκαλο επειδή τον βλέπουν ως μορφή εξουσίας.  Π.χ. ένας κανόνας ίσως είναι "δεν χτυπάμε τους συμμαθητές μας".   Αν προσπαθήσουμε να επιβάλουμε μια συνέπεια, το παιδί με ΕΠΔ θα ρωτήσει γιατί.  Όταν συμβεί κάτι τέτοιο, αναφερόμαστε στον κανόνα και επιβάλουμε τη συνέπεια γιατί παραβιάστηκε.  Ο κανόνας έχει την εξουσία.  Αν ο δάσκαλος απαντήσει, "γιατί έτσι" ή "γιατί χτύπησες" - χωρίς αναφορά στον κανόνα - δείχνει στο παιδί ότι εκείνος έχει την εξουσία και θα εμπλακεί σε διαμάχη μαζί του. 

7.                  Λογικές συνέπειες.  Το παιδί πρέπει να μάθει να είναι υπεύθυνο για τη συμπεριφορά του μέσα από την επιβολή φυσικών και λογικών συνεπειών.  Οι συνέπειες σχεδιάζονται για να διδάξουν, όχι να τιμωρήσουν.  

8.                  Επιβράβευση.  Τα παιδιά με ΕΠΔ αντιδρούν πολύ θετικά στην επιβράβευση.  Δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο, μπορεί να είναι κάτι πολύ απλό, όπως να γίνεται το παιδί βοηθός κάθε φορά που συγκεντρώνει 5 αστέρια.  Καλό είναι να γνωρίσουμε το παιδί καλά πρώτα και ύστερα να σχεδιάσουμε ένα πρόγραμμα επιβράβευσης.  Προσέχουμε να μη γίνει η επιβράβευση δωροδοκία.

9.                  Δίνουμε ευκαιρίες να βοηθήσουν τους άλλους ώστε να αναπτύξουν ενσυναίσθηση και κοινωνική νοημοσύνη. 

Το πιο σημαντικό απ' όλα είναι να αναπτύξει το παιδί σχέση εμπιστοσύνης και αμοιβαίου σεβασμού με τον δάσκαλο.    

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!!

Μήπως είναι το παιδί μου κακομαθημένο;

Ποιος δεν έχει γυρίσει το κεφάλι του να δει τη σκηνή με το παιδάκι που κλαίει και χτυπιέται στο πάτωμα του σούπερ μάρκετ για να του αγοράσει η μαμά του τη σοκολάτα που θέλει; Και ποιος δεν έχει κοντοσταθεί για να δει αν η μαμά τελικά θα ενδώσει και θα του αγοράσει αυτό που θέλει; Αυτή και πολλές παρόμοιες σκηνές που εκτυλίσσονται σε εστιατόρια, μαγαζιά, φιλικά σπίτια, την παιδική χαρά, το ίδιο το σπίτι του παιδιού περιγράφουν την εικόνα του κακομαθημένου παιδιού.

Το κακομαθημένο παιδί δεν είναι ένα παιδί που το αγαπούν όλοι πάρα πολύ και δεν του χαλάνε χατήρι, αλλά είναι ένας μικρός τύραννος, ένα απείθαρχο παιδί που ξέρει να χειρίζεται τους άλλους και με το οποίο συνήθως είναι δυσάρεστο να συνυπάρχει κανείς για πολύ.

Τα χαρακτηριστικά του κακομαθημένου παιδιού


Δεν ακολουθεί τους κανόνες, δε συμμορφώνεται με λογικές προτάσεις

Δεν αντιδρά στο 'μη', 'όχι', 'σταμάτα' ή άλλες εντολές

Διαμαρτύρεται για όλα

Επιμένει να γίνουν τα πράγματα όπως το ίδιο θέλει

Έχει άδικες ή υπερβολικές απαιτήσεις από τους άλλους

Δε σέβεται τα δικαιώματα των άλλων

Προσπαθεί να ελέγχει τους άλλους

Νευριάζει εύκολα

Γκρινιάζει και έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού

Διαρκώς διαμαρτύρεται ότι βαριέται

Γιατί τα παιδιά γίνονται κακομαθημένα;
Η βασική αιτία για την οποία ένα παιδί γίνεται κακομαθημένο σχετίζεται με το στυλ διαπαιδαγώγησής του από τους γονείς.

Οι υπερβολικά επιεικείς γονείς που τα επιτρέπουν όλα, δε βάζουν όρια, δεν θέτουν και δεν τηρούν συγκεκριμένους κανόνες (αλλά ακόμα κι αν βάλουν εκ των υστέρων, στην απόγνωσή τους, κάποιον κανόνα τον καταπατούν πολύ γρήγορα) και που υποχωρούν στη γκρίνια ή τα ξεσπάσματα θυμού του παιδιού τους, είναι αυτοί που με τη συμπεριφορά τους δημιουργούν ένα κακομαθημένο παιδί.

Αν οι γονείς δίνουν από πολύ νωρίς μεγάλη δύναμη στο παιδί και του μαθαίνουν να επικεντρώνεται στον εαυτό του, ευνοώντας την ανάπτυξη του εγωισμού, ενώ παράλληλα δεν του μαθαίνουν να λειτουργεί συνεργατικά και σε ένα ορισμένο πλαίσιο κανόνων που λαμβάνουν υπόψιν τους και τις ανάγκες των άλλων, το παιδί γίνεται κακομαθημένο.

Η συμπεριφορά του κακομαθημένου παιδιού έχει αρνητικές συνέπειες μόνο στους γύρω του ή και στον εαυτό του; 
Πέρα από το γεγονός ότι η συμπεριφορά του κακομαθημένου παιδιού επηρεάζει αρνητικά τους γύρω του, μικρούς και μεγάλους, έχει και αρνητικές συνέπειες για το ίδιο το παιδί.

Το κακομαθημένο παιδί μαθαίνει να βασίζεται πάντα στους άλλους για την εκπλήρωση όλων των επιθυμιών του, με αποτέλεσμα να μη μπαίνει ποτέ στον κόπο να προσπαθήσει μόνο του. Με αυτό τον τρόπο όμως δεν αποκτά αυτοπεποίθηση και δε μαθαίνει να βασίζεται στις δυνάμεις του.

Ακόμα, το κακομαθημένο παιδί είναι διαρκώς σε κατάσταση εκνευρισμού, διότι μονίμως προσπαθεί να πετύχει κάτι περισσότερο και ξοδεύει πολύ χρόνο προκειμένου να βρει τον δυσλειτουργικό τρόπο να το καταφέρει.

Το πολύ κλάμα, τα μούτρα, η γκρίνια και τα ξεσπάσματα που χρησιμοποιεί ως τρόπους για να πετύχει το στόχο του παγιώνονται και μέσα του και αρχίζει να 'βλέπει' τον εαυτό του μέσα από αυτά τα επίκτητα χαρακτηριστικά.

Η κοινωνική ζωή του κακομαθημένου παιδιού επίσης υποφέρει, μια που τα άλλα παιδιά δεν έχουν υπομονή μαζί του και τη διάθεση να του κάνουν μονίμως από τα χατήρια. Με αυτό τον τρόπο το κακομαθημένο παιδί όχι μόνο απομονώνεται από τους συνομήλικους, αλλά χάνει μια σημαντική ευκαιρία να εξασκήσει τις κοινωνικές του ικανότητες στην ώρα τους, κάτι που θα φανεί και αργότερα στη ζωή του, όταν θα έχει διαπροσωπικές δυσκολίες ως έφηβος κι ενήλικας.

Η πορεία της συμπεριφοράς του κακομαθημένου παιδιού
Αν δε γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού, όταν θα φτάσει στη σχολική ηλικία το παιδί αυτό θα βρεθεί αντιμέτωπο με δυσκολίες που οφείλονται στην κακομαθημένη συμπεριφορά του.

Τα κακομαθημένα παιδιά συνήθως είναι αγενή, εγωιστές και αυταρχικά. Τα άλλα παιδιά δε συμπαθούν και δε θέλουν να παίξουν με ένα κακομαθημένο παιδί που δεν ξέρει να συνεργάζεται, τα θέλει όλα δικά του και θυμώνει αν δε γίνει το δικό του.

Αλλά και οι ενήλικες δεν συμπαθούν ιδιαίτερα τα κακομαθημένα παιδιά για τους ίδιους λόγους και επιπλέον γιατί έχουν υπερβολικές απαιτήσεις. Ακόμα και οι γονείς φτάνουν σε σημείο να έχουν δυσκολία να αποδεχτούν τη συμπεριφορά και το χαρακτήρα του παιδιού τους.

Επειδή ακριβώς έχουν δυσκολία στις κοινωνικές σχέσεις με τα άλλα παιδιά κι ενήλικες, τα κακομαθημένα παιδιά σύντομα γίνονται δυσαρεστημένα. Συχνά δείχνουν μειωμένη διάθεση και κίνητρα για μάθηση και τα παρατάνε όλα εύκολα.

Στην εφηβεία είναι πιθανό να πειραματιστούν με τσιγάρα, αλκοόλ και ναρκωτικά. Γενικότερα, κακομαθαίνοντας ένα παιδί οι γονείς δεν το προετοιμάζουν για τις απαιτήσεις του πραγματικού κόσμου εκτός σπιτιού.

Πώς να μην... κακομάθετε το παιδί σας
Βάλτε όρια και κανόνες ανάλογα με την ηλικία του.

Μην αισθάνεστε ενοχές κάνοντας κάτι τέτοιο.

Μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά επιζητούν σταθερότητα από τους γονείς τους και συχνά τους τεστάρουν για να διαπιστώσουν αν οι γονείς πράγματι τηρούν αυτά που λένε. Κάτι τέτοιο δημιουργεί αίσθηση σταθερότητας και ασφάλειας στο παιδί.

Δείξτε αγάπη, αλλά σταθερότητα και συνέπεια στις αποφάσεις σας (που θα πρέπει να είναι πάντα λογικές).

Οι απαγορεύσεις είναι απαραίτητες από μικρή ηλικία, διότι τα παιδιά αρχικά χρειάζονται τα εξωτερικά 'όχι' και 'μη', μέχρι να μάθουν στον αυτοέλεγχο και την αυτοπειθαρχία.

Η συνεργασία του παιδιού με τους γονείς στο θέμα των βασικών κανόνων θα πρέπει ν' αρχίσει ήδη από την προσχολική ηλικία (έτσι το παιδί δεν θα έχει δυσάρεστες εκπλήξεις όταν ξεκινήσει το σχολείο).

Μερικές αποφάσεις/κανόνες των ενηλίκων δεν επιδέχονται διαπραγματεύσεις (πχ το παιδί θα πρέπει να κάθεται στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου στο ειδικό καρεκλάκι ή με ζώνη ασφαλείας).

Άλλες φορές, πάλι, καλό είναι να έχει το παιδί τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα σε δυο πράγματα τα οποία οι γονείς ήδη εγκρίνουν (πχ τι είδους πρωινό να φάει, δημητριακά ή φρυγανιές με μέλι, ή να φορέσει το μπλε ή το καφέ παντελόνι).

Διακρίνετε ανάμεσα στις ανάγκες κι επιθυμίες του παιδιού: οι ανάγκες συμπεριλαμβάνουν την ανακούφιση από το αίσθημα της πείνας, της δίψας, του πόνου και του φόβου και οι γονείς θα πρέπει ν' ανταποκρίνονται άμεσα σε αυτές, ειδικά όταν συνοδεύονται από κλάμα.
Όταν το παιδί κλαίει γι' άλλο λόγο συνήθως πρόκειται για επιθυμίες και δεν είναι κάτι σοβαρό. Το κλάμα είναι μια φυσιολογική αντίδραση στην αλλαγή και την απογοήτευση. Όταν το παιδί κλαίει την ώρα που έχει κι ένα ξέσπασμα θυμού θα πρέπει να το αγνοήσετε. Δείξτε κατανόηση για τα συναισθήματά του (καταλαβαίνω ότι νευρίασες) αλλά μην ενδώσετε να του κάνετε κάποιο παράλογο χατήρι.

Αντιδράστε στο έξτρα κλάμα του παιδιού σας όταν επιμένετε στους βασικούς κανόνες δίνοντας στο παιδί σας περισσότερη αγκαλιά, προσοχή και ποιοτικό χρόνο όταν δεν κλαίει.

Μην επιτρέπετε στα ξεσπάσματα θυμού να λειτουργήσουν (πχ ουρλιαχτά, κλάματα, χτύπημα των ποδιών στο πάτωμα, κράτημα αναπνοής, κλπ.), ενδίδοντας στις απαιτήσεις του παιδιού, απλά αγνοήστέ το.

Μάθετε στο παιδί σας να αντιμετωπίζει τη βαριεστημάρα του και να μάθει να ευχαριστιέται και με τον εαυτό του (εσείς προσφέρετε παιχνίδια, χαρτιά, μπογιές και το παιδί πρέπει να τα απασχοληθεί κάποια στιγμή μόνο του).

Μάθετε στο παιδί σας να έχει υπομονή και να περιμένει.

Μην υπερπροστατεύετε το παιδί σας από τις καθημερινές μικροδυσκολίες, επιτρέψτε του να τις χειριστεί (στην αρχή με τη βοήθειά σας), ώστε να μάθει στη συνέχεια ότι μπορεί να ανταπεξέρχεται και μόνο του.

To μοναδικό μας χαλί

Θα πρέπει να ξέρουμε όλοι ότι η διαφορετικότητα

κεντάει ένα πλούσιο χαλί,

και πρέπει να καταλάβουμε πως όλοι οι κόμποι του χαλιού

 έχουν ισότιμη αξία,

ανεξάρτητα από το χρώμα τους.

Maya Angelou, 1928-, Αφροαμερικανίδα ποιήτρια & συγγραφέας

Τα παιδιά με ΔΕΠ και το σχολείο

Οι      παρακάτω ιδέες και προτάσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα παιδιά με Διάσπαση Ελλειμματικής Προσοχής (ΔΕΠ) στη μελέτη και την οργάνωση του χρόνου τους.  

1. Ανάπτυξη στόχων και στρατηγικών

·         Να είστε ειλικρινείς.  Μαζί με το παιδί αναγνωρίστε τι το δυσκολεύει όταν μελετά και προσπαθεί να κάνει τις εργασίες του. 

·         Βάλτε στόχους για να ξεπεράσει το παιδί αυτές τις δυσκολίες.  Αυτοί οι στόχοι πρέπει να είναι συγκεκριμένοι και ξεκάθαροι.  Για παράδειγμα, «θέλω να γίνω καλύτερος στην ορθογραφία» είναι μεν ένας στόχος αλλά δεν λέει πώς θα τον πετύχει το παιδί.  Αντίθετα, λέμε «θα διαβάζω κάθε μέρα την ορθογραφία μου».

·         Να είστε δημιουργικοί και να επιλέγετε στρατηγικές που ταιριάζουν στην προσωπικότητα του παιδιού (γι αυτό είναι απαραίτητο να συμμετέχει και το παιδί σε αυτή τη διαδικασία).  Αν το παιδί, για παράδειγμα,  είναι υπερκινητικό, μπορεί να κάνει συχνά διαλείμματα και να περπατάει λίγο.

·         Πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη ώρα και μέρος που το παιδί θα μελετά.

·         Αν το παιδί ξεχνά συχνά τα βιβλία του στο σχολείο, δείτε αν μπορείτε να έχετε κάποια από αυτά διπλά, ώστε να είναι πάντα στο σπίτι.

2. Προτεραιότητες 

·         Θυμίστε το παιδί ότι δεν μπορεί να τα κάνει όλα ταυτόχρονα. Αποφασίστε μαζί του τι πρέπει να κάνει πρώτα και τι μετά.  Καλό είναι να είστε ρεαλιστές όσον αφορά στο χρόνο που έχει το παιδί.  Μπορείτε μαζί να χρησιμοποιείτε μία ατζέντα ώστε να οργανώσει το χρόνο του.  Αν έχει αγγλικά τη Δευτέρα μετά το σχολείο, θα πρέπει να τα έχει μελετήσει από την Κυριακή.  Αυτά μπορούν να σημειωθούν στην ατζέντα του όπως εσείς θα σημειώνατε τα επαγγελματικά σας ραντεβού.

·         Θέστε κανόνες και βοηθήστε το παιδί να τους ακολουθήσει προσφέροντας μικρές επιβραβεύσεις και τονίζοντας τα θετικά της προσπάθειάς του.  Αν για παράδειγμα, θέλει να πάει στο φίλο του ενώ δεν έχει μελετήσει, μπορείτε να συμφωνήσετε μαζί του ότι θα επισκεφτεί το φίλου του όταν μελετήσει 2-3 από τα μαθήματά του.  Του εξηγούμε ότι έτσι θα έχει πιο πολύ χρόνο να παίξει μαζί του, από το να μην είχε μελετήσει καθόλου και να βιαζόταν να γυρίσει στο σπίτι.  Έτσι το παιδί θα βρει κίνητρο για να μελετήσει στην αρχή λίγα μαθήματα και μετά όλο και περισσότερα αφού θα συνειδητοποιεί ότι έτσι έχει λιγότερο άγχος.

·         Κάθε μέρα, στη μία μεριά του γραφείο το παιδί μπορεί να βάζει τις εργασίες που έχει να κάνει.  Καθώς θα ολοκληρώνει κάθε μία από αυτές, θα τις μετακινεί στην άλλη μεριά του γραφείου κι έτσι θα ξέρει τι έχει κάνει και τι του μένει.  Επίσης, μπορεί να υπάρχει και ένας κανόνας που να λέει ότι πρέπει να ολοκληρώσει μια εργασία ή ένα μάθημα πριν προχωρήσει στο επόμενο.  Με αυτό τον τρόπο δεν θα ξεκινά πολλά μαζί και τελικά θα τα αφήνει στη μέση.  Τέλος, είναι καλό να μην αφήνει τα πιο δύσκολα μαθήματα ή αυτά που δεν του αρέσουν για το τέλος που θα είναι κουρασμένος.

·         Επιτρέψτε του να κάνει διαλείμματα. Βάλτε ένα χρονικό όριο για τη μελέτη και καθορίστε πολύ συγκεκριμένα πόσο θα διαρκεί το διάλειμμα και τι θα μπορεί να κάνει.  Αν το διάλειμμα είναι 5 λεπτά, δεν προλαβαίνει να φτιάξει ένα παζλ και ίσως ζητήσει παραπάνω χρόνο και να χαλάσει όλο του το πρόγραμμα.  Παράδειγμα: «θα διαβάσεις για 30 λεπτά.  Θα κάνεις 5 λεπτά διάλειμμα για να φας ένα σνακ.  Μετά θα διαβάσεις άλλα 20 λεπτά». Είναι καλό κατά τη διάρκεια του διαλείμματος να μην βλέπει τηλεόραση. Για να βοηθήσετε το παιδί να ακολουθήσει το πρόγραμμα μπορείτε να βάλετε ένα ξυπνητήρι να χτυπά όπως στο σχολείο χτυπά το κουδούνι.
3. Βοηθήστε το παιδί να συγκεντρωθεί
  

Κάποια παιδιά με ΔΕΠ έχουν πολλή ενέργεια.  Αυτό τα δυσκολεύει να μείνουν ήσυχα στη θέση τους κα να συγκεντρωθούν στο σχολείο.  Τι μπορείτε να κάνετε;

·         Προτρέψτε το παιδί να ασχοληθεί με τη γυμναστική ή κάποιο άθλημα ώστε να διοχετεύει εκεί την ενέργειά του.

·         Συζητήστε με τους δασκάλους και του καθηγητές ώστε να είναι ενήμεροι και να μπορούν να το βοηθήσουν στην τάξη.  Μερικές ιδέες:

1.       Να βάλουν το παιδί να κάτσει στο πρώτο ή το δεύτερο θρανίο για να μπορούν εύκολα με ένα ακούμπισμα ή χτυπώντας ελαφρά το μολύβι στο θρανίο να επαναφέρουν την προσοχή του.

2.       Να του δίνουν μικρές ευκαιρίες να σηκώνεται από την καρέκλα του, ιδιαίτερα προς το τέλος της ώρας.  Μπορούν, για παράδειγμα, να του ζητούν να πετάξει ένα χαρτί στα σκουπίδια.

3.       Είναι προτιμότερο το παιδί να βγει για λίγο έξω και να ξαναμπεί στην τάξη μετά από 1-2 λεπτά από το να μείνει μέσα, να είναι ανήσυχο, να ξεσηκώσει ολόκληρη την τάξη και να διαπληκτιστεί με το δάσκαλο.

4.       Είναι καλό να κάθεται μαζί με έναν μαθητή που προσέχει και είναι ήσυχος.

·         Βεβαιωθείτε ότι κοιμάται αρκετά και τρώει καλό πρωινό.

·         Βεβαιωθείτε ότι τρώει σωστά.  Μειώστε όσο γίνεται τα σνακ και τα γλυκά.

4. Δεν ξεχνώ τίποτα

Βοηθήστε το παιδί να φτιάξει μια λίστα με τα πράγματα που χρειάζεται να παίρνει μαζί του στο σχολείο και από το σχολείο στο σπίτι. Παράδειγμα:

Για το σχολείο χρειάζομαι:

1.       Την κασετίνα μου – μέσα έχει

·         Μολύβι

·         Γόμα

·         Στυλό

·         Χάρακα

·         Ξύστρα

                    2.       Τα τετράδια της ημέρας

 (ελέγχω το πρόγραμμα και τα βάζω μέσα στην τσάντα ένα-ένα)

                           3.       Τα βιβλία της ημέρας

4.       Τα γυαλιά μου

5.       Το κολατσιό μου

Αν είναι εφικτό, είναι προτιμότερο να έχει ένα μεγάλο τετράδιο με 3-4 θέματα ώστε να μην χρειάζεται να θυμάται να πάρει 4 ξεχωριστά τετράδια.

Οι λίστες γενικά βοηθούν το παιδί να οργανωθεί.  Με τον ίδιο τρόπο μπορεί να οργανώσει τις δραστηριότητές του.  Παράδειγμα:

Τι έχω να κάνω σήμερα

1.       ______________________

2.       ______________________

3.       ______________________

Μπορεί αν γραφεί τις δραστηριότητες του και τις δουλειές του προκειμένου να είναι συνεπής με τις υποχρεώσεις του.

5. Βελτιώνω τις ικανότητές μου στο διάβασμα

Τα περισσότερα από αυτά που μαθαίνει στο σχολείο προέρχονται από βιβλία.  Είναι πολύ κουραστικό και αγχωτικό για ένα παιδί με ΔΕΠ να προσπαθεί να διαβάσει ολόκληρα κείμενα και να τα μάθει απ’ έξω ή να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με αυτά όταν δεν μπορεί να συγκεντρωθεί και ξεχνά την αρχή πριν ακόμα φτάσει στο τέλος της σελίδας.  Δεν το κάνει επίτηδες.  Δεν είναι απλώς αφηρημένος.  Γι αυτό χρειάζεται βοήθεια.

    Πριν ξεκινήσει το διάβασμα

·         Να διαβάσει το τίτλο και να δει τις εικόνες, αν υπάρχουν.  Να σκεφτεί τι ξέρει ήδη γι αυτό το θέμα.  Μπορεί να κάνει υποθέσεις για το τι πρόκειται να διαβάσει.

·         Αν πρέπει να απαντήσει σε συγκεκριμένες ερωτήσεις, καλό είναι να τις δει πριν ξεκινήσει το διάβασμα.  Αυτό θα το βοηθήσει να μείνει συγκεντρωμένος και να ψάξει για το νόημα.

Καθώς διαβάζει

·         Να σταματά κάθε τόσο και να κάνει ερωτήσεις στον εαυτό του και να προσπαθεί να τις απαντήσει.  Να κάνει υποθέσεις για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.

·         Αν κάτι δεν καταλαβαίνει, μπορεί να το σπάσει σε μικρότερα κομμάτια και να το ξαναδιαβάσει.  Αν πάλι δυσκολεύεται, ας ζητήσει τη βοήθειά σας ή τη βοήθεια του δασκάλου. 

·         Καθώς διαβάζει, να σκεφτεί τις καινούριες πληροφορίες και να προσπαθήσει να τις συνδέσει με αυτά που ήδη ξέρει.

·         Να σταματά συχνά και να ελέγχει τι έχει μάθει.  Να λέει δυνατά αυτό που διάβασε και αν δεν μπορεί να το πει, να το ξαναδιαβάσει.

·         Μπορεί να φτιάξει νοητικές εικόνες.  Μπορεί να φανταστεί το σκηνικό, τους ήρωες, τη σειρά των γεγονότων.

6. Ο δάσκαλος και ο γονιός είναι οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές του παιδιού

·         Βοηθήστε το να μάθει τις παραπάνω δεξιότητες.  Αν δεν κάτσετε μαζί του να του δείξετε, αν δεν το βοηθήσετε, δεν θα τα καταφέρει.  Ίσως να είναι κουραστικό για σας, αλλά αξίζει τον κόπο, γιατί από τη στιγμή που το παιδί θα μάθει τις δεξιότητες αυτές, θα μπορεί να τις εφαρμόσει μόνο του.

·         Φτιάξτε συγκεκριμένο πρόγραμμα μελέτης και εφαρμόστε το. Το παιδί μπορεί να γκρινιάξει προσωρινά, θα σας ευγνωμονεί όμως αργότερα.

·         Ενθαρρύνετε το παιδί να κάνει αυτό που μπορεί να κάνει.  Δεν χρειάζεται να είναι τέλειο.  Χρειάζεται να προσπαθεί και να συνεχίζει να προσπαθεί, ακόμα και όταν αποτύχει κάπου. 

·         Πιστέψτε στο παιδί, για να πιστέψει στον εαυτό του.  Η καλή αυτοεκτίμηση είναι το καλύτερο όπλο που θα έχει σε όλη του τη ζωή.  Μην του κολλάτε την ταμπέλα του τεμπέλη, του απρόσεχτου ή του αδιάφορου.  Αυτές οι ταμπέλες θα το ακολουθούν σε όλη του τη ζωή και θα το προσδιορίζουν.

·         Η ΔΕΠ είναι νευρολογική διαταραχή που περιορίζει το παιδί σε κάποια πράγματα.  Δεν έχει νόημα να εκνευρίζεστε και να χάνετε την υπομονή σας.  Το παιδί δεν θα συγκεντρωθεί επειδή του φωνάξατε.

·         Παράλληλα η ΔΕΠ είναι απόλυτα διαχειρίσιμη διαταραχή, αρκεί το παιδί να έχει τη σωστή αντιμετώπιση.    

Σκεφτείτε τη ΔΕΠ σαν τη μυωπία.  Δεν φταίει το παιδί που δεν βλέπει. Χρειάζεται να βάλει γυαλιά και να κάτσει στο μπροστινό θρανίο.  Από τη στιγμή που θα φορέσει τα γυαλιά του, όλα θα είναι ξεκάθαρα.  Πρέπει όμως πρώτα να του τα αγοράσετε και να του θυμίζετε να τα φορά, μέχρι που να του γίνουν συνήθεια.  Αυτές οι δεξιότητες είναι τα γυαλιά της ΔΕΠ